Als Scout loop je aanzienlijke risico's die het niet veilig verwijderen van teken met zich mee draagt. Teken kunnen de zeer gevaarlijke (en dodelijke) ziekte van Lyme overbrengen. De ziekte is genoemd naar het stadje Lyme in Connecticut, VS.

Na het lezen van deze informatie is kamperen en buiten spelen niet "Levensgevaarlijk" geworden, als je maar je gezond verstand gebruikt is er niets aan de hand!

Lees eerst de waarschuwing in de colofoon!

Sommige jaren zijn er zeer veel teken actief, andere jaren bijna geen. Het tekenprobleem is het grootst als het een beetje warm en vochtig weer is. Teken zitten meestal in loofbossen en dan vooral in gebieden met veel eiken heb je veel last van teken. Als je dus altijd op kamp gaat in een bos met veel naaldbomen dan is de kans groot dat je nog nooit een teek hebt gezien.

Ook op eilandjes in het water ben je er niet zeker van dat er geen teken zijn. Vooral teken in de Veluwe zijn gevaarlijk, maar ook in het Duingebied (bv. rond de Kennemerduinen). Pas ook op bij het tenten ophangen als je terug bent in je eigen clubhuis, zelfs hier kunnen teken nog uit de tent komen rollen.

Teken zitten hoog in de takken van loofhout bijvoorbeeld een eikenboom. Verder in lage struiken, begroeiïng en gras en laten zich vallen zodra er een warmbloedig dier of mens onderdoor of langsheen loopt of rent. Dan kruipt de teek naar een plekje om zich daar lekker in te graven. Het beestje heeft een voorkeur voor plaatsen waar de huid zacht, vochtig en warm is, maar ook lekker strak. Onder een elastiek van ondergoed of kousen bv, in de knieholte, tussen tenen en vingers, maar ook achter oren in de haren en tussen huidplooien. Teken gaan op de vreemdste en onwaarschijnlijkste plekken zitten, dus pas altijd op!!!

Volgens het weekblad Panorama schijnen teken een hekel te hebben aan gastheren die het lichaam hebben ingesmeerd met Autan. Hiermee zou je teken dus kunnen voorkomen!

Let erop dat als de kinderen (en collega's) zichzelf veel krabben. Het kan zijn dat ze onbewust een teek op het spoor zijn. Controleer dan meteen! Ook is het verstandig bij een zomerkamp de kinderen vaker te controleren.

Hieboven is een plaatje van een teek, -vergroot-. Het lijkt erg veel op een klein zwart spinnetje (grootte hooguit enkele millimeters). Op het rechter plaatje teken in de drie verschillende stadia en verschil tussen een mannetjes- en een vrouwtjesteek. Hier wordt in dit infoblad verder niet op in gegaan. De teek die in Nederland gevonden wordt kan afwijken van de afgebeelde teek, er komen over de hele wereld verschillende soorten teken voor, de vorm en grootte stemmen redelijk overeen, het gaat hier alleen om het voorbeeld.

Naarmate de teek meer bloed heeft opgezogen wordt het achterlijf groter en groter… Om de gedachten te bepalen: de grootste teek gevonden in Europa was ruim 11 mm groot.

Dan op een dag, meestal na twee tot vier dagen laat de teek vanzelf weer los.

Uitgebreide informatie over de teek (uit het archief, pagina wordt niet meer onderhouden).

De huisarts zag het meteen, een ringvormige huiduitslag om de beet heen, en nu moet ik dus een pot pillen leegslikken de komende weken!

De ziekte die teken in Nederland kunnen verspreiden heet lyme, en wordt veroorzaakt door de spiraalvormige Borrelia burgdorferi bacterie. Naar schatting 2-30% van de teken in Nederland is besmet met deze ziekte. De kans dat de teek deze ziekte over kan dragen door een tekenbeet is nog veel kleiner. De kans op besmetting door de teek is niet groot als deze minder dan 24 uur vast zit, daarna begint het pas bloed te zuigen, en zijn met Borrelia bacteriën besmette slijm met jouw bloed te vermengen. Noteer altijd waar de teek zat, maak eventueel een foto. Noteer ook de plaats en datum waarop je de teek opgelopen hebt.

Waar je op moet letten als je gebeten bent is de steekplek. Het mag enigszins ontsteken, (rood bultje) maar dat moet snel weer weg. Als de bult een grotere rode vlek wordt, en zich cirkelvormig uitbreidt met in het midden een bleke plek, is het heel verdacht. Ga dan naar de huisarts (c.q. adviseer de ouders de huisarts te raadplegen). De rode plek ontstaat meestal binnen 1 tot 3 weken. Wanneer dit niet groter wordt dan een kwartje en binnen 1-2 weken weer verdwijnt, is de kans klein dat dit veroorzaakt is door een tekenbeet. Bij twijfel natuurlijk toch naar de huisarts.

besmetting door een tekenbeet (na 4 tot 5 maanden gefotografeerd). Heel kenmerkend is de ringvormige roodkleuring (deze is bij deze persoon overigens ongewoon groot).

Er kunnen bijvoorbeeld ook in een straal van 4 a 5 cm enkele rode vlekken zichtbaar zijn. Niet echt een mooie cirkel dus. De vlekken gaan na enkele dagen weg, maar dat duidt NIET op genezing. Ook is lichte koorts, spier en gewrichtspijn, niet lekker tot misselijk of grieperig voelen een indicatie. Niet alle klachten hoeven tegelijk op te treden. Ook deze symptomen gaan na een paar dagen weer weg. De symptomen kunnen bv. pas na 1 week komen opzetten, en daarna weer wegtrekken. Meer symptonen vindt je op de site van de Nederlandse Lyme patienten vereniging, de LCI en de SAAG pagina.

Als je niets met deze waarschuwingen doet, komt de Lyme na enkele weken tot maanden in enorme heftigheid weer naar buiten. Dat kunnen allerlei neurotische en reumatische aandoeningen zijn. Typisch is gewrichtspijn en aangezichtsverlamming. Aandoeningen aan de zintuigen kunnen ook optreden (bijvoorbeeld, dubbel zien).

Let op: deze klachten hoeven niet op de ziekte van Lyme te duiden!

De kuur ter genezing van deze ziekte is een specifiek antibioticum, en de kans op herstel is bijna 100%, hoewel in de latere fase het een stuk moeilijker is de infectie onder te knie te krijgen. Restverschijnselen schijnen niet uitgesloten te zijn.

Het onderdrukken van de eerste koorts met Aspirine schijnt gevaarlijk te zijn (Paracetamol is niet gevaarlijk). Gebruik dus in geen geval aspirine als het slachtoffer recentelijk een tekenbeet heeft gehad!!!

Teken zijn niet bang van een beetje water, daardoor verdwijnen ze niet als ze eenmaal op hun gastheer zitten. De teek is de eerste 24 uur gemakkelijk te verwijderen.

De beste methode

Er worden twee methoden voor het verwijderen van teken aangeraden, de beste methode is met een tekentang. Heb je deze niet dan kan het ook met een scherp pincet uit je EHBO koffer.

Tekentang/tekenpen

Deze methode wordt geadviseerd als de beste en meest handige methode

Er is een speciale roestvrij stalen tekentang in de handel, waarmee je teken simpel kunt verwijderen. Hierbij zit het boekje "Teek it Easy" (24 pagina's informatie) met heldere info over teken en de Lyme-ziekte. De meegeleverde alcoholdeppers zijn niet bedoeld om de teken te verdoven, dat is absoluut verkeerd) maar om de beet te ontsmetten NA het verwijderen van de teek.

De tekentang is een apparaatje dat ongeveer werkt als een epileer-pincet (als je knijpt gaat 'ie open, laat je los gaat 'ie weer dicht). Er is alleen wat meer ruimte gehouden voor het (volgezogen) lijf van de teek, hetgeen bij een pincet wel eens wat problemen op kan leveren. Het is een kwestie van de tang in de 'nek' van de teek te plaatsen en vervolgens een aantal slagen te draaien. Omdat je de pincet niet dicht hoeft te knijpen gaat het draaien erg makkelijk. Ontsmet de wond na het verwijderen van de teek met 70% alcohol.

Het tekenpincet is te koop bij apotheek, drogist en Scout Shop (5 tot 20 gulden) en wordt over het algemeen gezien als de beste methode om een teek te verwijderen. Een tekentang wordt ook voor bv. honden gebruikt, dus een tekentang is meestal ook te koop in de dierenzaak of bij de dierenarts.

NB. Huisdieren kunnen ook besmet worden met de ziekte van Lyme, meestal worden ze echter niet ziek. Zie ook de link onderaan deze pagina.

Er zijn ook kunststof tekentangen in de handel, deze zijn wat goedkoper dan de roestvrij stalen uitvoering.

Daarnaast is er nog een tekenpen in de handel die werkt met een soort "lasso" die om de kop van de teek wordt geschoven, vervolgens kan de teek er met een eenvoudige draaiende beweging uit worden getrokken. De zogenaamde TRIX tick remover. Deze kost ongeveer 25 gulden.

Gewone pincet

Deze methode is bruikbaar

Neem een spitse pincet en knijp de teek zo dicht mogelijk bij de huid (dus bij de tekenkop) vast. De pincet langzaam met een draaiende beweging steeds harder trekken. Dan moet de teek er in zijn geheel uit gaan. Blijft de kop van de teek of de zuigsnuit achter, dan zie je nog een zwart puntje. Dat levert, net als bij een splinter, meestal geen groot probleem op. Ontsmet de wond na het verwijderen van de teek met 70% alcohol. Een plaatje is hier te zien.

Eventueel daarna een arts raadplegen. Snel de teek eruit halen met het risico dat de kop afbreekt is belangrijker dat de teek nog uren laten zitten, adviseert een internist van het AMC.

Vinger

Deze methode is niet aan te raden, alleen gebruiken als het echt niet anders kan!

Zet je vinger tegen het achterlijf van de teek en draai dat tegen de klok in. Na een aantal rondjes komt het beestje zo ver omhoog dat je het er heel voorzichtig af kunt "vegen".

Nadeel van deze methode is dat de teek mogelijk leeggedrukt wordt of dat deze tijdens het draaien zichzelf "leeg braakt", zodat je alsnog besmet raakt. Alleen gebruiken als het echt niet anders kan dus! Raadpleeg een arts bij twijfel over een besmetting.

de nederlandse vereninging voor lyme patienten (NVLP)
Secretariaat Patiëntenvereniging,
Stationsplein 6,
3818 LE Amersfoort,
inlichtingennummer: 0900 2100022 (€ 0,35 per minuut)

Stichting S.A.A.G.
Postbus 160,
1540 AD Koog aan de Zaan
Telefoon: 075-6125598
Fax: 075-6703476
Email: info@saag.nl

Stichting "Samenwerkende Artsen en Adviesorgaan Gezondheidszorg",
Voorlichtingsbrochure aan te vragen via telefoonnummer 075 - 6125598.

TRIX Tick Remover
Importeur: CODA Producten BV Almen (NL) (commerciëel)
P.O. Box 241
7240 AE Lochem
telefoon: 0575 - 432 484
fax : 0575 - 433 038
mobiel : 06 - 55166266
email : info@coda.nu

Via internet:

• www.saag.nl (tip!)
• Wikipedia artikel over Lyme
• De Lyme patiënten vereniging
• RIVM FAQ over Lyme publicaties en links
• http://www.codaproducts.com/ (teken verwijderen (commerciëel))
• gaelwolf (in het engels)
  

Boeken/tijdschriften:

• Harrison's principles of internal medicine, 12th edition. Ed. Jean D. Wilson et al. McGraw-Hill. Lyme Borreliosis. Steere AC. pag. 667-9
• Nohlmans M, Bogaard AEJM van den, Blaauw AAM et al. Prevalentie van Lyme-borreliose in Nederland. Ned Tijdschrift Geneeskd 1991;135:2288-92
• Borgdorff MW, Mik EL de, Pelt W van et al. De geografische verspreiding van tekenbeten en erythema migrans in Nederland. Ned Tijdschrift Geneeskd 1997;141:478-82

en op diverse andere plaatsen.

Colofoon:
Dit document is een samenvatting van de discussies zoals gevoerd op de "Discussielijst voor leden en vrienden van Scouting" (nieuwsgroep http://scoutnet.nl/~scouts-nl/) aangevuld met informatie uit andere bronnen.

Dit artikel geeft een overzicht van de informatie die tijdens de discussie is aangedragen door leden van boven beschreven discussie groep. Alhoewel dit artikel met de grootst mogelijke zorg is samengesteld kan de auteur van dit artikel of Scouting Ulft op geen enkele wijze aansprakelijkheid aanvaarden voor de inhoud of juistheid van de verstrekte informatie in dit artikel. Alle directe en indirecte gevolgen in welk opzicht dan ook zijn voor rekening van de lezer zelf! Nogmaals, bij twijfel... raadpleeg altijd een arts, beter 10 keer te vaak dan 1 keer te weinig!

Met dank aan Daniel Kropveld, Michaël Smeding en Siebe Meijer voor hun opmerkingen en beschikbaarstelling van fotomateriaal.

Meer informatie over de mailinglist SCOUTS-NL@NIC.SURFNET.NL via http://info1.scouting.nl/scouts-nl.html

Terug naar boven...

Terug naar de Informatiebladen index

Reacties en opmerkingen naar vipo1@hotmail.com

Scouting Ulft pagina's: http://ulft.scoutnet.nl
Laatste update: 2 juni 2007, © Scouting Ulft