De teek (Dermacentor Andersoni)

deze pagina uit het archief van Scouting Ulft wordt niet meer ge-update.


Familienaam

Het meest algemeen is de Gewone teek (Dermacentor Andersoni), de naam zegt het al. Alle teken behoren tot het "geslacht" Ixodes uit de "klasse" Acaridea oftewel de mijten. Samen met de spinnen hebben ze 8 pootjes. Een spin heeft echter een kop en een tweedelig lijf. Mijten daarentegen hebben 1 lichaamssegment waar alles in zit. Bij veel mijten ziet dat er uit als een platgeslagen ei. Verder zijn mijten zelden groter dan een paar millimeter. Teken zijn relatief groot vergeleken met mijten.

Lichaamsbouw

Net als insekten ademen ze via een trageenstelsel. Dat heeft meerdere uitgangen, naar buiten het chitinepantser. Meestal zitten de openingen daarvan in de oksel van een poot. Een teek kan uren zonder zuurstof

Teken (en andere mijten) gebruiken om te lopen de achterste zes poten. De voorste twee bevatten reuk- en smaakzintuigen. Die functioneren als voelsprieten. Dat lopen gaat niet hard. Let in bos of heide op kleine spinnetjes die zachtjes lopen. Vaak heb je tijd genoeg om ze van je kleren of je lijf te kloppen.

Aan de kop hebben mijten twee mandibels en twee cheliceren (ik heb de namen voor de onderdelen ook niet bedacht). Bij teken zijn dat twee scharen met weerhaken en twee harken met alleen maar weerhaken.

Vastzetten op gastheer

Met deze scharen knipt een teek de huid van een zoogdier open. Vervolgens scheidt de teek een spuug af, wat met die mondwerktuigen in het wondje wordt gesmeerd. Hierdoor wordt het dichtgroeien van de wond voorkomen en tevens zitten er enzymen in die het stollen van het zoogdierenbloed voorkomen. Bovendien zit er nog een verdovend stofje in zodat je de teek nauwelijks voelt zitten.

De volgende stap is dan dat de teek zijn of haar kop "vastmetselt" met weer een ander soort spuug en dezelfde mondwerktuigen. Dat kost ongeveer een dag. Een teek is dus inderdaad de eerste 24 uur betrekkelijk makkelijk te verwijderen. Vanuit deze gegevens lijkt het twijfelachtig of een teek in deze fase nog niet besmettelijk is.

Groeifasen van de teek

Een teek komt uit een ei. Die liggen ergens op de grond. Uit dat ei komt een zespotige larve. Zowel ei als larve zijn ongeveer een halve millimeter groot. Vaak zal een klein, laag bij de gronds zoogdier (Veldmuis, Woelmuis, Mol) daarom het eerste slachtoffer zijn.

Nadat de teek-larve is volgezogen in een paar dagen laat die los en gebruikt de bloedvoorraad om te groeien en te vervellen tot een nymf met 8 pootjes. Het formaat is dan zo'n anderhalve millimeter.

Een nymf kan in een bedaard tempo lopen en zal al een heide- of een bremstruik beklimmen om een betere uitgangspositie te krijgen voor een volgende gastheer. Haas en Konijn hebben natuurlijk een ideaal formaat. Veel honden trouwens ook. En waarom zou een nymf niet een mens proberen? Het bijten en zo gaat vergelijkbaar als hierboven. De nymf is iets groter dus zuigt wat langer door. Na een dag of 3 laat ook die los en gaat opnieuw groeien en vervellen. Dan komt er naar keuze een vrouwtje of een mannetje.

Het meest spraakmakend is dan het vrouwtje die op zoek gaat naar een groter zoogdier. Ree, Das en Vos zijn natuurlijke gastheren, maar ook mensen, grazende schapen, exotische runderen en teruggefokte paarden zijn het slachtoffer.

Om op een groter zoogdier te komen klimt de teek in een boom. Goed het vrouwtje is na vijf tot zeven dagen ook wel vol. Dan heeft ze het kenmerkende model van een boontje. Lopen is er nu niet meer bij, maar enigszins strompelen lukt nog net. Deze bloedvoorraad wordt omgezet in een paar duizend eitjes. Die vallen zo maar in het zand. Daarna klimt moe weer in een boom voor de volgende ronde. Naarmate een teek ouder wordt (larve, nymfe, volwassene) heeft ze dus al meer zoogdieren gebeten. Daarmee wordt de kans op besmetting dus ook groter.

Populatie

De tekenstand is ons voor al deze overvloed aan gastheren (en dames) dankbaar en reageert met een enorme vergroting van de populatie. Met andere woorden het gaat goed met de teken. Daarbij zorgen het verplaatsen van schaapskuddes en het dan hier en dan daar gaan wandelen van mensen (en honden) voor een voorspoedige verspreiding.


Terug naar Teken en Ziekte van Lyme pagina



Terug naar indexpagina

 



Reactions/remarks
Reacties en opmerkingen

Deze pagina's zijn getest met Internet Explorer 3.0 en Netscape Navigator 2.02.

Laatste update: 5 juni 2000